Blue Jeans

blue jeans

Tot en met 10 maart a.s. is ie nog te zien, “Blue Jeans” de tentoonstelling over spijkerstof van het Centraal Museum in Utrecht.
Afgelopen zondag ging ik er met drie vriendinnen heen.
Renette voerde ons eerst langs allerlei interessante plekjes in Utrecht op weg van het station naar het museum. Waarbij vooral het verhaal van Zuster Bertken indruk op mij maakte. Maar ook de appelbol van bakkerij Bond & Smolders die we bij Graaf Floris aan de Vismarkt hebben gegeten, ging er goed in.

dame te paard

In het museum viel ons direct de drie-dimensionale prent op. Een dame te paard met een enorme spijkerrok gemaakt van papier bedrukt met een jeans-print is vernuftig aan de prent bevestigd.

old blue jeans

Dat de stof al heel lang bestaat, zie je op een schilderij uit de late 17de eeuw, waarop de jeansstof te zien is met zijn typische rafels en kleur.
Wat ik die dag zoal geleerd heb, is de overeenkomst en het verschil tussen jeansstof en denim. Ze zijn beiden op eenzelfde manier geweven. Met “twill“-binding, waardoor die kenmerkende schuine streepjes ontstaan. Maar bij jeansstof zijn de schering (de verticale draden) en inslag (de horizontale draden) van eenzelfde kleur, terwijl bij denim de schering een ongeverfde draad is. Daardoor ziet denim er aan de achterkant lichter uit dan aan de voorkant.
Het woord jeans wordt trouwens voor zowel de stof als de broek gebruikt.

antiek

Broeken van spijkerstof worden al heel lang gemaakt. Door de wijzigingen die voortdurend zijn aangebracht, kunnen “jeans-archeologen” meestal wel bepalen in welk jaar een broek gemaakt is. De flarden gevonden in een oude mijn  zijn bijvoorbeeld van een spijkerbroek uit 1873. De klinknagels (“spijkers”), de enkele achterzak, ontbrekende sierstiksels en het label zijn daarvan de bewijzen.
We leerden dat er vroeger met indigo en wede geverfd werd, maar dat er tegenwoordig synthetisch blauw wordt gebruikt.
Hoe dan ook, de spijkerbroek is oorzaak van veel watervervuiling. Er wordt dan ook van alles aan gedaan om dat te verminderen.  Een deel van de tentoonstelling was daarop gericht. Vervangende vezels voor het vervuilende katoen, zoals eco-katoen, hennep en brandnetelvezels, maar ook recycling, zoals het vervezelen van oude broeken, die dan weer gesponnen worden om te worden verwerkt in gebreide kledingstukken. Daar waren fraaie voorbeelden van te zien.
Natuurlijk kunnen we zelf ook wat doen. De juiste (mens- en milieuvriendelijke) jeans kopen, minder vaak wassen en op lagere temperatuur, niet drogen in een droogtrommel,  langer dragen en daarna hergebruiken of geven aan een organisatie die er nog iets mee kan, zoals het Leger des Heils.

oude sluitingen in nieuwe broeken

Er zijn uiteraard jeans kledingstukken te zien van de hand van bekende ontwerpers, zoals Gaultier, Chanel en Yves Saint Laurent. Maar de 5 unieke broeken van producent G-Star waar broeksluitingen van hele oude (15de en 16de eeuw) schilderijen zijn vertaald naar deze tijd, vond ik toch het leukste.

werkplaats

Aan het einde van de route was de werkplaats. Daar kon je met resten spijkerstof en stoere machines zelf aan de gang. Misschien dat er op die manier meer mensen enthousiast worden van het hergebruiken van jeans.
Natuurlijk heb ik het boek gekocht wat bij deze tentoonstelling is uitgegeven. Het is eigenlijk meer een stapel dunne boekjes met essays van Ninke Bloemberg, Anneke Beerkens, Georgette Koning en Lynsey Dubbeld, de portretten van 5 “denimheads” met hun favoriete broek, foto’s van de kunstwerken van Greudenthal/Verhagen (zoals die dame te paard), een grote poster van die dame te paard, een patroon voor het maken van een keukenschort. En last-but-not-least een denim dictionary, een alfabetische woordenlijst, die in het Engels een verklaring geeft voor allerlei termen die met denim zijn verbonden.
Jammer dat ze er geen hoesje van spijkerstof voor verkochten, want eenmaal uit het plastic is het met de meegeleverde omslag niet goed bij elkaar te houden. Zelf maken dus